Rybnik zawsze by艂 w czo艂贸wce...
W latach 2018-2023, prawie
140-tysi臋czny Rybnik na 艢l膮sku by艂 absolutnym liderem programu "Czyste
powietrze" w skali Polski. Na prawie 2,5 tys. gmin w Polsce to
Rybniczanie z艂o偶yli najwi臋cej wniosk贸w do programu. Miasto mia艂o
jednocze艣nie niechlubne miejsce w czo艂贸wce polskich miast z najwi臋ksz膮
liczb膮 dni w roku ze smogiem. Teraz jest du偶o czy艣ciej, a mieszka艅cy
otrzymali na wymian臋 starych "kopciuch贸w" w ramach programu 艂膮cznie a偶
77 mln z艂. Liczba sk艂adanych nowych wniosk贸w spad艂a jednak znacz膮co. W
dzia艂aj膮cym w Rybniku punkcie konsultacyjno-informacyjnym programu
"Czyste powietrze" w 2024 r. z艂o偶onych zosta艂o ok. 450 wniosk贸w. W 2025
r. by艂o ich tylko niewiele ponad 100, a w 2026 r. - tylko ok. 10.
- Zapa艣膰 programu nast膮pi艂a w ramach jego wstrzymania w
listopadzie 2024 roku. Kilkumiesi臋czna przerwa skutecznie wyhamowa艂a
proces sk艂adania wniosk贸w. Po wznowieniu naboru widzimy znaczny spadek
zainteresowania. Na taki stan rzeczy wp艂ywaj膮 bez w膮tpienia nowe
wymagania programu, w tym 鈥 nadmierna biurokracja, op贸藕nienia w obs艂udze
beneficjent贸w czy uznaniowe dzia艂ania instytucji obs艂uguj膮cych. Te
problemy wci膮偶 pozostaj膮 nierozwi膮zane. Nowe warunki programu
praktycznie wykluczy艂y te偶 mo偶liwo艣膰 korzystania z niego przez
gospodarstwa ubo偶sze, najbardziej potrzebuj膮ce takiego wsparcia. Mimo to
- Rybnik z udzia艂u w programie nie rezygnuje. Nasz punkt
konsultacyjno-informacyjny b臋dzie dzia艂a膰 nadal
- przekazuje niezalezna.pl Adrian Strzelczyk, naczelnik Wydzia艂u Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej UM w Rybniku.
"Liczby wniosk贸w por贸wnywa膰 nie mo偶na!"
Karol Majewski, p.o.
rzecznika prasowego Wojew贸dzkiego Funduszu Ochrony 艢rodowiska i
Gospodarki Wodnej w Katowicach, kt贸ry nadzoruje wyp艂aty w woj. 艣l膮skim,
na nasze pytania o zapa艣膰 "Czystego powietrza" nie odpowiada. Obok woj.
mazowieckiego - 艣l膮skie zawsze by艂o w czo艂贸wce wyp艂aty dofinansowania z
programu.
Jak wskazuje Narodowy
Fundusz Ochrony 艢rodowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, w 2024 r.
z艂o偶onych zosta艂o ponad 270 tys. wniosk贸w, w 2025 r. tylko ponad 50 tys.
W 2024 r. standardowo wp艂ywa艂o ok. 5-6 tys. wniosk贸w tygodniowo.
Maksymalnie by艂o ich nawet ponad 9 tys. w kwietniu 2024 r. W nowej
ods艂onie programu, po 31 marca 2025 r. odnotowano spadek liczby wniosk贸w
do ok. 1,5 tys. tygodniowo. Po listopadzie ub.r. ta liczba spad艂a do
mniej ni偶 900 tygodniowo.
- Jednocze艣nie podkre艣lamy, 偶e
por贸wnywanie liczby wniosk贸w 鈥瀞tarej鈥 i 鈥瀗owej鈥 edycji bez
uwzgl臋dnienia r贸偶nic w wymaganiach formalnych mo偶e prowadzi膰 do b艂臋du.
W systemie jest ok. 25 tys. wniosk贸w w wersji 鈥瀝oboczej鈥, kt贸re
najcz臋艣ciej oczekuj膮 na wyniki audytu energetycznego - czytamy w
komunikacie, kt贸ry otrzymali艣my z Biura Prasowego NFO艢iGW w Warszawie. -
(...) Zmieniamy program, bo wyci膮gamy wnioski z jego funkcjonowania po
wprowadzonej w marcu 2025 r. reformie i reagujemy na realne potrzeby
beneficjent贸w oraz partner贸w. Stawiamy na wi臋ksz膮 dost臋pno艣膰 i ochron臋, a
tak偶e na 艂atwiejszy proces inwestycyjny. Zmiany b臋d膮 wprowadzane
etapowo. W pierwszym p贸艂roczu 2026 r. przewidziane jest te偶 uruchomienie
bonu na audyt energetyczny, wyp艂acanego z g贸ry i realizowanego przez
gminy, co ma obni偶y膰 barier臋 wej艣cia do programu. Robimy wszystko, 偶eby
program przyspieszy艂. Trzeba podkre艣li膰, 偶e w ci膮gu dw贸ch lat do
beneficjent贸w "Czystego powietrza" trafi艂a rekordowa kwota 11 mld z艂. To
wi臋cej ni偶 wyp艂acono przez poprzednie 5 lat dzia艂ania programu.
"NFO艢iGW nie wykona celu, jaki sam sobie ustanowi艂"
-
W 2026 r. mieli艣my bardzo smogowy stycze艅, w lutym niewiele lepiej - to
najgorszy stycze艅 od co najmniej pi臋ciu lat, a na wielu stacjach
pomiarowych odnotowano st臋偶enia najwy偶sze w historii pomiar贸w. Mamy
prawdziw膮 zim臋, bezwietrzn膮, z temperaturami poni偶ej kilkunastu stopni
Celsjusza. St臋偶enia py艂贸w zawieszonych s膮 wysokie, a my mamy wci膮偶 do zlikwidowania ponad 2,5 miliona starych kot艂贸w na w臋giel i na drewno. Termin zako艅czenia wymiany kot艂贸w wyznaczy艂 Narodowy Fundusz Ochrony 艢rodowiska i Gospodarki Wodnej na rok 2032, czyli zosta艂o
jeszcze 7 lat. Je偶eli jednak b臋dziemy to robi膰 w takim tempie, jak
teraz, NFO艢iGW na pewno nie wykona celu, jaki sam sobie ustanowi艂
- podkre艣la w rozmowie z niezalezna.pl Piotr Siergiej, rzecznik prasowy
Polskiego Alarmu Smogowego (PAS), organizacji spo艂ecznej, kt贸ra od lat
monitoruje w ca艂ej Polsce stan jako艣ci powietrza. - Bardzo 藕le oceniamy
to, 偶e liczba wniosk贸w sk艂adanych w programie "Czyste powietrze" spad艂a o
prawie 80 proc. Zale偶nie od okresu, spadek jest cztero-, pi臋ciokrotny. A
wymiana starych kot艂贸w na nowe oznacza popraw臋 jako艣ci powietrza, co w
prosty spos贸b wp艂ywa na popraw臋 jako艣ci naszego zdrowia. Krytykujemy to
spowolnienie. Rozmawiamy z obywatelami, z przedstawicielami gmin. Ten
program jest po prostu 藕le zarz膮dzany. Jest bardzo du偶o problem贸w z
p艂atno艣ciami. S膮 k艂opoty z procedurami administracyjnymi, z
przetwarzaniem wniosk贸w. I firmy, i mieszka艅cy skar偶膮 si臋, 偶e bardzo
d艂ugo czekaj膮 na podj臋cie jakichkolwiek decyzji.
"Mieszka艅cy stracili zaufanie do tego programu"
Krzysztof
Bolesta, wiceminister klimatu i 艣rodowiska, kt贸ry nadzoruje realizacj臋
"Czystego powietrza", w tym tygodniu powiedzia艂 w RMF FM, 偶e "jest
zadowolony z tego, jak program jest doszczelniony, wi臋c (...) du偶o
bardziej odporny na nadu偶ycia, kt贸re dzi艣 trzeba rozwi膮za膰 specustaw膮".
Polski Alarm Smogowy z rozwi膮za艅 zadowolony nie jest.
- Dobrze, 偶e podj臋to dzia艂ania zapobiegaj膮ce nadu偶yciom, ale przy okazji wylano dziecko z k膮piel膮. Firmy
maj膮 problemy z p艂ynno艣ci膮 finansow膮, poniewa偶 pieni膮dze z Wojew贸dzkich
Funduszy Ochrony 艢rodowiska nie wracaj膮 do nich, mimo 偶e podpisano w
tej kwestii umowy. WFO艢-ie wyszukuj膮 powod贸w, by pieni臋dzy nie wyp艂aca膰 w
terminie. Mieszka艅cy stracili zaufanie do tego programu z
racji tego, jak on jest zarz膮dzany - stwierdza w rozmowie z nami
rzecznik prasowy PAS. - Od kiedy kolejna edycja programu wystartowa艂a w
marcu 2025 roku, tylko przez ok. dwa miesi膮ce ub.r. mieli艣my trend
wzrostowy liczby sk艂adanych wniosk贸w, a potem ju偶 tylko spadki. Po
reformach, kt贸re teraz og艂oszono, program "Czyste powietrze" odnotuje
wzrost liczby wniosk贸w, ale b臋dziemy musieli na to poczeka膰. Jeste艣my
dopiero na etapie konsultacji spo艂ecznych do zmian w programie.
"Wszystko idzie bardzo wolno"
-
Wed艂ug zapowiedzi NFO艢iGW, zmiany b臋d膮 w drugim kwartale br., a ich
wi臋kszo艣膰 dopiero pod koniec 2026 r., poniewa偶 potrzebna jest zgoda
Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Zwykle takie procedury trwaj膮 d艂ugo,
nie dziwi mnie to. Natomiast pytanie jest, dlaczego tak d艂ugo czekano
na reform臋 tego ju偶 zreformowanego programu. 呕e jest 藕le, by艂o wiadomo
ju偶 kilka miesi臋cy po jego restarcie, dziwi wi臋c ta zw艂oka. O skutkach
reformy programu i tego, czy pomog艂a ona odzyska膰 zaufanie spo艂eczne i
przywr贸ci jego tempo z roku 2024 dowiemy si臋 dopiero w ko艅c贸wce tego
roku - podkre艣la Piotr Siergiej.
niezalezna.pl