Ciepłownictwo szuka nowych sposobów na zazielenianie. Jednym z pomysłów jest odzyskiwanie ciepła z serwerowni (05 May 2023)

Według raportu ośrodka analitycznego Polityka Insight („Ciepło do zmiany. Jak zmodernizować sektor ciepłownictwa systemowego w Polsce”) Polska ma drugi, po Niemczech, największy rynek ciepła systemowego w Europie. Krajowe sieci ciepłownicze liczą ok. 21,7 tys. km długości i jest do nich przyłączonych ponad 40 proc. spośrĂłd 13,5 mln gospodarstw domowych. To jeden z najwyĹźszych wskaĹşnikĂłw w UE. Łącznie w polskich systemach ciepłowniczych zainstalowanych jest 53,5 GW i Ĺźaden inny kraj Unii nie dysponuje taką flotą wytwĂłrczą.

Skala inwestycji, ktĂłre czekają ciepłownictwo, jest bardzo duĹźa. To są inwestycje przede wszystkim w ĹşrĂłdła wytwarzania ciepła, ktĂłre w tej chwili bazują głównie na gazie i węglu kamiennym. Musimy zmienić je na takie, ktĂłre są niskoemisyjne i nie produkują tyle CO₂ â€“ nie tylko ze względu na ochronę środowiska, ale i ze względu na ekonomię – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Paweł Orlof.

Polska produkcja ciepła jest najbardziej w Europie uzaleĹźniona od węgla – ciepłownie systemowe spalają co roku ok. 14,5 mln t tego surowca i Ĺźeby wyprodukować jeden teradĹźul ciepła, muszą wyemitować 96,5 t CO₂. Udział węgla w produkcji ciepła wynosi w Polsce ok. 79 proc. (w porĂłwnaniu z unijną średnią na poziomie 23 proc.), podczas gdy udział OZE w polskim ciepłownictwie to tylko niecałe 15 proc.

Jak wskazuje Forum Energii, zwrot ku rozwiązaniom nisko- i zeroemisyjnym jest jednak nieunikniony. Pierwszy powĂłd to ekonomia, bo przestarzała infrastruktura w ciepłowniach i budynkach osiąga juĹź kres swojej uĹźyteczności. Jej eksploatacja jest droga, a wojny w Ukrainie i kryzys energetyczny spowodowały, Ĺźe trzeba więcej płacić za węgiel i gaz, od ktĂłrych sektor jest uzaleĹźniony. To mocne uzaleĹźnienie od węgla powoduje rĂłwnieĹź, Ĺźe polskie ciepłownictwo jest bardzo wraĹźliwe na wzrost cen uprawnień do emisji CO₂.

JeĹźeli elektrociepłownie produkują energię na bazie węgla kamiennego i gazu, to muszą płacić zarĂłwno za surowce, jak i prawa do emisji CO₂, ktĂłrych ceny wahają się w tej chwili w granicach 70–80 euro za tonę. To podraĹźa nam koszty wytwarzania ciepła â€“ mĂłwi prezes Veolia Energia Warszawa. â€“ Wojna w Ukrainie spowodowała teĹź, Ĺźe wszystkie kraje, w tym Polska, chcą być niezaleĹźne energetycznie i iść w kierunku wytwarzania energii odnawialnej, w kierunku zasobĂłw, ktĂłre są niewyczerpywane, poniewaĹź węglowodory, czyli węgiel kamienny i gaz, trzeba importować.

Drugi powĂłd rewolucji, ktĂłrą musi przejść polskie ciepłownictwo, to rĂłwnieĹź coraz ostrzejsza polityka energetyczno-klimatyczna UE, zgodnie z ktĂłrą do końca tej dekady 40 proc. energii wytwarzanej przez sieci ciepłownicze w Polsce powinno pochodzić ze ĹşrĂłdeł odnawialnych.

Wyzwaniem jest teĹź dyrektywa 2010/31 Unii Europejskiej o charakterystyce energetycznej budynkĂłw, zgodnie z ktĂłrą od 2021 roku wszystkie budynki uzyskujące pozwolenie na budowę muszą być efektywne energetycznie. To oznacza, Ĺźe temperatura wody, ktĂłrą podajemy z sieci ciepłowniczej i ktĂłra w tej chwili jest na poziomie 114 stopni, jest dla tych budynkĂłw za wysoka. Musimy ją znacznie obniĹźyć, nawet do 30 stopni – mĂłwi Paweł Orlof. â€“ Wszystkie te elementy powodują, Ĺźe nie mamy innego wyjścia, jak tylko zwrĂłcić się w stronę technologii takich jak AI, projektĂłw mających na celu uzyskanie tzw. ciepła odpadowego oraz pozyskiwania energii z OZE, poniewaĹź zielone ĹşrĂłdła nie mają kosztĂłw zmiennych, nie są obciążone prawami do emisji CO₂.

Jak wskazuje Forum Energii, dziś polskie ciepłownictwo to jednak bardzo zaniedbany obszar, w ktĂłrym niezbędne zmiany i modernizacje sieci przez lata były odkładane na później. Stąd teĹź skala potrzeb inwestycyjnych jest ogromna – Forum Energii szacuje ją nawet na 52,7 mld zł średniorocznie do 2050 roku (raport „Czyste ciepło jako motor polskiej gospodarki”). Polityka Insight podaje z kolei, Ĺźe potrzeby inwestycyjne ciepłownictwa systemowego są szacowane na co najmniej 70 mld zł w perspektywie 2030 roku. Bez wsparcia UE sektor nie udĹşwignie takich inwestycji.

W sieci ciepłowniczej mamy szereg dobrych projektĂłw, ktĂłre mogą być finansowane z Unii Europejskiej i podciągnięte pod ustawę o efektywności energetycznej, a tym samym ubiegać się o tzw. białe certyfikaty. To jest np. pozyskanie ciepła z serwerowni. Serwery produkują duĹźe ilości ciepła i Ĺźeby je schłodzić, serwerownie muszą zakupić duĹźo energii elektrycznej do klimatyzatorĂłw. Jednak lepiej jest po prostu sprzedać to ciepło do sieci ciepłowniczej, wtedy serwerownie obniĹźają swoje koszty, a my mamy tanie ciepło odpadowe â€“ wyjaśnia prezes Veolia Energia Warszawa. – Kolejna rzecz to współpraca pomiędzy sieciami ciepłowniczymi a miejskimi przedsiębiorstwami wodno-kanalizacyjnymi. Tam, gdzie krzyĹźują się sieci, moĹźna zrobić wymienniki ciepła i wykorzystać ciepłą wodę z kanalizacji. Tu jest duĹźe pole do popisu. Z kolei w przypadku miast, gdzie są duĹźe zakłady produkcyjne, moĹźna z nich pozyskiwać ciepło, ktĂłre ulatuje w powietrze.

Ekspert podkreśla, Ĺźe w transformacji ciepłownictwa ogromną rolę odgrywa teĹź kondycja budynkĂłw, ktĂłre obecnie są odpowiedzialne za ok. 1/3 emisji CO₂ w skali całej UE. Zgodnie z unijnym pakietem Fit for 55 do 2030 roku efektywność energetyczna budynkĂłw w UE powinna wzrosnąć o 36 proc., co teĹź będzie dla sektora niemałym wyzwaniem.

powrót do listy wiadomości