Gdy piszę ten tekst, trwają ciągle spekulacje wokół dymisji Piotra Naimskiego, pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej. Przypomnę więc wypowiedzi zdymisjonowanego ministra z 20 lipca, jeszcze sprzed tej decyzji. W wywiadzie dla radiowej TrĂłjki mĂłwił otym, Ĺźe ukończenie Baltic Pipe uwalnia nas od rosyjskiego szantaĹźu, co oznacza (zachowując terminologię wojenną) przełamanie wrogiego okrążenia. Wobec oczywistej oczywistości, Ĺźe surowce energetyczne są narzędziem prowadzenia wojny, Naimski jako autor sukcesu jest generałem, ktĂłry przeprowadził udaną batalię. Tym bardziej dymisja jest niezrozumiała. W sytuacji gdy politycy oswajają mieszkańcĂłw zperspektywą niedoborĂłw energii podczas zimy, gdy media mnożą prognozy zimnych kaloryferĂłw, gdy juĹź mniej śmieszą dowcipy o zbieraniu chrustu, szczegĂłlnej wymowy nabiera raport NIK o wykorzystaniu wĂłd geotermalnych dla celĂłw ciepłownicznych. Jego konkluzja powinna spowodować całą lawinę dymisji. Polska, mimo Ĺźe ma ogromne i dobrze rozpoznane złoĹźa o wystarczająco wysokiej temperaturze, nie korzysta z tego naturalnego dobra. W sytuacji uĹźywania przez Komisję Europejską wobec  Polski „środkĂłw przymusu klimatycznego” najczystsza i tania energia leĹźy odłogiem. Zraportu NIK dowiadujemy się, Ĺźe od objęcia władzy przez Zjednoczoną Prawicę nie zrealizowano Ĺźadnej nowej inwestycji. Oddawane obecnie projekty to realizacje rozpoczęte jeszcze przed 2015 r. Choć zasoby eksploatacyjne wĂłd geotermalnych są tak obfite, Ĺźe mogą pokryć połowę rocznej produkcji koncesjonowanych wytwĂłrcĂłw ciepła w Polsce, udział geotermii wpozyskiwaniu OZE wynosi 0,3 proc. Od początku obecności na antenie TVP redakcja programu „Warto rozmawiać” co jakiś czas upominała się o geotermię – dziś bez schadenfreude mogę powiedzieć, Ĺźe byliśmy nielicznym głosem w debacie publicznej. Mimo wojny i szaleństwa klimatycznego realizacja ciepłowni geotermalnych odbywa się na szczeblu samorządĂłw. Wprawdzie budĹźet przyznaje dotacje, ale to wygląda tak, jakby  Pyrzyce czy Poddębice miały samodzielnie szukać złóż gazu czy wykopać sobie powiatową kopalnię węgla na potrzeby lokalnej ciepłowni.   Skoro, jak twierdzi minister Naimski, powodem jego dymisji był fakt, Ĺźe nie nadaje „się do współpracy i wszystko blokuje” – mam pytanie do premiera Morawieckiego: kogo naleĹźy zdymisjonować za blokowanie geotermii? Bo to, Ĺźe temat jest blokowany, widać gołym okiem. Historia najsłynniejszej inajdłuĹźej realizowanej polskiej inwestycji geotermalnej wToruniu dostarcza wielu tropĂłw, takich jak zablokowanie dotacji (po utworzeniu rządu przez PO-PSL) czy wadliwe wykonanie odwiertĂłw (realizowanych przez firmę należącą do spółki Skarbu Państwa podległej temu rządowi). Gdy wreszcie ściągnięto z zagranicy specjalistĂłw iudało się naprawić spartaczone odwierty (odkryto w nich m.in. rękawice, puszki i inne śmieci), właściciel ciepłowni zaopatrującej miasto, EDF Toruń SA (większościowym akcjonariuszem jest francuski skarb państwa), nie był zainteresowany odbiorem geotermalnego ciepła. Jednocześnie spółka EDF Polska od 2010 r. otrzymywała na modernizację sieci 17 mln zł dotacji z NFOŚiGW, a w czerwcu 2015 r. podpisała z Polskimi Inwestycjami Rozwojowymi umowę na budowę elektrociepłowni gazowej za 550 mln zł (275 mln pochodziło ze środkĂłw BGK). Szczegółów wskazujących na blokowanie geotermii w Toruniu jest więcej. Na przykład elementem rozgrywki była kwestia przyłącza. Gdy w końcu okazało się, Ĺźe moc ciepłowni geotermalnej jest wystarczająca, by włączyć ją do systemu miejskiego, EDF wskazało punkt przyłączenia wodległości 13 km. Dopiero po sprzedaĹźy przez FrancuzĂłw spółki, gdy nowym właścicielem jest dziś PGE,  znalazło się bliskie przyłącze i Geotermia Toruń podpisała umowę z PGE na sprzedaĹź ciepła, ktĂłre będzie zasilać sieć w zachodniej części miasta, stanowiąc 8 proc. zapotrzebowania Torunia. Obok histerycznych poszukiwań na świecie dostawcĂłw brakującego węgla i węglowodorĂłw moĹźe uda się rĂłwnieĹź przeprowadzić u nas, przez polskie słuĹźby, poszukiwanie przyczyn i sprawcĂłw geotermalnego sabotaĹźu wPolsce.

Jan Pospieszalski, Tygodnik Sieci 30/2022