Energetyka czeka na dostawy węgla, kopalnie mają problem z regularnością dostaw (02 Nov 2021)

Na posiedzenia, oprócz ministerialnych urzędników, wzywani są również prezesi spółek energetycznych, górniczych oraz kolejowych odpowiedzialnych za transport surowca. Atmosfera w trakcie tych spotkań jest nerwowa, trwa przerzucanie się odpowiedzialnością.

Deficytu węgla w energetyce ukryć już dłużej się nie da. Na progu nadchodzącej zimy zapasów brakuje PGE i Tauronowi, a i pozostali producenci energii nie są w dobrej sytuacji. Krytycznie niskie są rezerwy węgla w elektrowniach Opole i Rybnik, gdzie spadły poniżej wymaganego minimum. Podobnie niepokojąco wygląda zaopatrzenie elektrociepłowni systemowych, bowiem żadna z niech nie posiada obecnie dostatecznej ilości paliwa na sezon grzewczy.

Wezwani na dywanik prezesi spółek energetycznych wskazują palcem na kopalnie, które jak twierdzą nie wywiązują się z ustalonych harmonogramów dostaw.

Tymczasem przez ostatnie lata energetyka zawodowa dusiła krajowe górnictwo nie odbierając zakontraktowanych ilości węgla, które zastąpił surowiec z importu - wskazuje w rozmowie z portalem WNP.PL jeden ze związkowców.

Dodaje przy tym, że przykładowo w latach 2019 i 2020 największy polski producent węgla, czyli Polska Grupa Górnicza, pozostał z 5,2 mln ton wyprodukowanego surowca, który energetyka zamówiła wcześniej, ale nie odebrała i nie zapłaciła za niego w sumie ok. 1,4 mld zł.

W konsekwencji drastycznie obciętych odbiorów przez elektrownie moce produkcyjne kopalń spadły o ponad 20 proc. rocznie - o 6 mln ton. Jeśli w 2019 roku Polska Grupa Górnicza produkowała jeszcze 29,8 mln ton węgla energetycznego, to rok później już tylko 24,4 mln ton, natomiast w 2021 roku plan przewiduje niewiele ponad 23 mln ton.

Zważywszy na zapotrzebowanie rynkowe nie jest to raczej imponująca ilość. Przez brak przychodów kopalnie nie mogły inwestować, a żeby uniknąć strat musiały redukować ściany wydobywcze. Dzisiaj skokowe zwiększenie produkcji nie jest zatem możliwe.

Nie brakuje opinii, że najważniejszą przyczyną niedoborów węgla na zwałach elektrowni są zbyt niskie zamówienia w pierwszej połowie 2021 roku. Energetyka odebrała niefrasobliwie mało węgla, którego w końcu zabrakło, zatem obecnie gwałtownie zwiększa zamówienia, mimo że nie da się ich zrealizować w żądanej wysokości. Przykładowo Polska Grupa Górnicza nie ma możliwości, by nagle móc zwiększyć poziom wydobycia. Wiadomo, że w górnictwie odbudowywanie podaży to proces długofalowy, a na efekty inwestycji trzeba poczekać.

Deficytu węgla nie da się zneutralizować przy pomocy surowca ze zwałów przykopalnianych, gdyż zostały wyprzedane, kiedy tylko gospodarka ożywiła się po lockdownach i zaczęła wychodzić z pandemicznego dołka. Na centralnym składowisku w Ostrowie Wielkopolskim leży jeszcze ponad 400 tys. ton miałów energetycznych, które Polska Grupa Górnicza zamierza odkupić od rządowej Agencji Rezerw Strategicznych i oczekuje na zgodę.

Jeżeli górnictwo z energetyką nie dogadają się co do cen węgla, to może dojść do zwarcia między obydwoma tymi branżami - wskazuje w rozmowie z portalem WNP.PL Herbert Leopold Gabryś, były wiceminister przemysłu odpowiedzialny za energetykę.

Na pewno jak zapasy węgla będą się nadal kurczyć, to będzie rosła chęć renegocjacji cen surowca z energetyką przez producentów węgla - dodaje.

W sprawie niezrealizowanych kontraktów negocjacje były długie i szły jak po grudzie. Z wybuchem kryzysu paliwowego wszystko uległo radykalnej zmianie. W ślad za gazem i ropą także węgiel za granicą podrożał wielokrotnie, zaczęło go również brakować w Europie, bowiem strumienie w eksporcie paliw skierowano przede wszystkim na rynki Azji.

Jak wskazują w branży górniczej, w takiej sytuacji energetyka zawodowa w Polsce nagle zainteresowała się krajowym węglem i zwiększyła zamówienia kierowane do kopalń. W czwartym kwartale zapotrzebowanie elektrowni na węgiel przekracza aż o 132 proc. odchudzony wcześniej plan wydobycia. A PGE regularnie składa u krajowych producentów większe zamówienia niż ustalono.

Węgla brakuje i będzie brakowało coraz bardziej, natomiast w przypadku węgla kamiennego deficyt ten będzie uzupełniany importem po aktualnych, czyli bardzo wysokich cenach - mówi portalowi WNP.PL Jerzy Markowski, były wiceminister gospodarki.

To, co dzieje się teraz z węglem, powoduje, że Polska, mimo iż jest największym producentem węgla kamiennego w Unii Europejskiej, niczego nie zarobi na niespotykanym poziomie cen węgla. Zarobilibyśmy wtedy, gdybyśmy mieli co sprzedawać. A ponieważ musimy kupować węgiel z importu, będziemy to robili po dzisiejszych horrendalnie wysokich cenach. Mści się polityka likwidacji kopalń oraz zaniechania inwestycji, również tych z udziałem kapitału zagranicznego, któremu nie pozwolono w Polsce wybudować kopalń - dodaje Jerzy Markowski.

Jego zdaniem jest to także czas do refleksji dla tych, którzy nadal postulują oddzielenie aktywów węglowych od aktywów energetycznych.

To oddzielenie miało bowiem jeden podstawowy sens - pozostawienie pieniędzy wyłącznie dla modernizacji energetyki w spółkach i pogrążenie górnictwa - podkreśla Jerzy Markowski.

I dziś mamy tego efekty. Te spółki węglowe, które nie są organicznie połączone z energetyką, czyli głównie Polska Grupa Górnicza, są dziś w sytuacji beznadziejnej. Nie dość, że nie zarobią na koniunkturze, to jeszcze nie mają za co inwestować. Nawet gdyby Polska Grupa Górnicza postawiła dzisiaj warunek podniesienia cen węgla w jego dostawach dla energetyki i ciepłownictwa, to nie zrobi tego do poziomu cen światowych. A ponadto nie pozwoli na to Urząd Regulacji Energetyki, który nie zaakceptuje ze względów społecznych oraz inflacyjnych wielokrotnie wyższych cen energii - zaznacza Markowski.

Tymczasem Bogusław Hutek, przewodniczący Krajowej Sekcji GĂłrnictwa Węgla Kamiennego w NSZZ „Solidarność”, oczekuje, Ĺźe dojdzie do renegocjowania umĂłw Polskiej Grupy GĂłrniczej z firmami energetycznymi odbierającymi od niej węgiel – tak, by jego cena lepiej odzwierciedlała obecną sytuację rynkową, ktĂłra jest cennym oddechem dla spółki.

Będziemy chcieli, by PGG rozpoczęła renegocjację kontraktów z PGE, Eneą, Tauronem i Energą. Jeszcze niedawno, gdy ceny węgla były bardzo niskie, koncerny energetyczne nie chciały odbierać go od polskich kopalń, a nawet straszono importem z zagranicy. Teraz role się odwróciły i polskie górnictwo subsydiuje spółki energetyczne. I to nawet uwzględniając dodatkowe koszty emisji CO2. Dzisiaj ci niechciani górnicy ratują ceny energii w Polsce – wskazuje przewodniczący.

Jak dodaje, to działanie konieczne nie tylko ze względu na trudną sytuację polskiego gĂłrnictwa, ale teĹź na wyniki przeprowadzonej wcześniej w PGG kontroli NIK.

Jednym z zarzutów kontrolerów na przełomie 2019 i 2020 r. było to, że polskie górnictwo nie umie skorzystać na okresach koniunktury, by przygotować się w nich na gorsze czasy. Trzeba to zmienić – przekonuje Bogusław Hutek.

Zdaje sobie jednak sprawę, że rozmowy mogą być trudne. Z doświadczenia wiemy, że spółki produkujące energię nie są skore do takich zmian. Patrząc wyłącznie na korzyści rynkowe, spółki mogłyby teraz eksportować węgiel za granicę, by osiągnąć wysokie ceny, ale nikt tego nie zrobi, bo przełożyłoby się to na jeszcze droższą energię dla Polaków – mówi.

Umowę z PGG na dostawy węgla w przyszłym roku zawarła juĹź Polska Grupa Energetyczna, ktĂłra jest największym producentem energii i odbiorcą węgla od gĂłrniczej spółki. Pod koniec września poinformował o tym prezes PGE Wojciech Dąbrowski. Powiedział, Ĺźe jest to umowa â€žze stałymi cenami”, nie chciał się jednak odnosić do pytania, o ile cena na przyszły rok jest wyĹźsza od tegorocznej.

To podlega klauzuli poufności. Mogę tylko zapewnić, że to są dobre ceny – zaznaczył prezes Dąbrowski podczas konferencji wynikowej za I półrocze 2021

Z nieoficjalnych rozmów wynika, że spółki raczej nie będą chętne do ewentualnego renegocjowania uzgodnionych już cen. Słyszy się, że ich zmienność to normalna rzecz przy długoterminowych umowach. Część z nich nadal negocjuje warunki dostaw na przyszły rok. Dodatkowo spółki energetyczne (PGE i Enea) są w tej chwili udziałowcami przynoszącej straty PGG. Tylko w II kwartale 2020 r. PGE dokonała odpisu z tytułu utraty wartości akcji górniczej spółki w wysokości ponad 480 mln zł. Wartość udziałów spółek energetycznych w PGG jest już spisana do zera.

Tymczasem Polska Grupa GĂłrnicza walczy o przetrwanie i ze zniecierpliwieniem oczekuje dopłat do redukcji produkcji przewidzianych w umowie społecznej z rządem o wygaszaniu kopalni węgla kamiennego – ostatnia miałaby być zamknięta w 2049 r. Jednak by dopłaty ruszyły, na proponowane rozwiązania musi się zgodzić Bruksela.

Twarzą rozmĂłw z Komisją Europejską w tej sprawie był pełnomocnik rządu ds. transformacji spółek energetycznych i gĂłrnictwa węgla kamiennego oraz wiceminister aktywĂłw państwowych Artur Soboń, ale 8 paĹşdziernika opuścił tę posadę, bo został powołany na sekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. 

Problemem dla odbicia się polskiego sektora węglowego może być również kwestia ekogroszku, którego zużycie chce ograniczać Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

To kolejny strzał w gĂłrnictwo. Spółki węglowe zainwestowały olbrzymie pieniądze w produkcję ekogroszku. Wielu polskich obywateli wymieniło swoje stare kopciuchy na piece zasilane tym węglem. Wycofanie paliwa spowoduje, Ĺźe ludzie nie będą mieli czym palić w piecach. W dodatku to sprzeczne z zawartą w maju umową społeczną – ocenia Bogusław Hutek, przewodniczący Krajowej Sekcji GĂłrnictwa Węgla Kamiennego w NSZZ „Solidarność”. 

Problemy na styku dwóch kluczowych branż czyli energetyki i górnictwa są obecnie w wielu krajach

Niedobory węgla kamiennego zmusiły operatora elektrownii Bergkamen-A w Niemczech do jej zamknięcia. 

Dostawy węgla nie przyszły na czas - rozkładają ręce władze koncernu Steag, ktĂłry zarządza elektrownią Bergkamen A w Nadrenii Północnej-Westfalii na zachodzie kraju.

Kończą się również rezerwy węgla w amerykańskich elektrowniach. Osiągnęły one najniższy poziom od prawie ćwierć wieku. Rezerwy te maleją przed zbliżająca się zimą.

powrót do listy wiadomości