Artykuł 36 z lipcowego projektu ustawy o OZE to propozycja równego rozłożenia kosztów przyłączeń instalacji OZE na wszystkich odbiorców, bo mówi, że nakłady inwestycyjne ponoszone w związku z przyłączeniem instalacji OZE będą zbierane za pośrednictwem taryfy operatora systemu przesyłowego i rozdzielane proporcjonalnie między operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD). Czy jednak jasne jest teraz co rozumieć przez "nakłady inwestycyjne ponoszone w związku z przyłączeniem instalacji OZE"?

- W obecnym stanie prawnym zabrakło doprecyzowania, które z kosztów przyłączenia do sieci źródła, w tym OZE, ponosi wytwórca w formie opłaty przyłączeniowej, a które powinny spoczywać na operatorach systemów dystrybucyjnych (OSD). Art. 36 projektowanej ustawy o OZE niestety powiela tę regulacyjną lukę. Przypomnijmy, że w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa energetycznego za przyłączenie źródeł do sieci pobiera się opłatę przyłączeniową, która jest ustalana na podstawie rzeczywistych nakładów poniesionych na realizację przyłączenia (dla OZE oraz jednostek kogeneracji o mocy niższej niż odpowiednio 5 MW i 1 MW pobiera się jedynie połowę przedmiotowej opłaty).

Ponieważ pojęcie "realizacji przyłączenia" nie zostało nigdzie zdefiniowane to nie jest jasne, czy związane z nim koszty obejmują jedynie budowę przyłącza, czy też szerzej np. rozbudowę sieci dystrybucyjnej. Można wskazać na argumenty przemawiające za każdą z tych koncepcji. Z jednej strony wąskie rozumienie realizacji przyłączenia jako tylko budowy przyłącza rodzi pytanie, dlaczego ustawodawca nie posłużył się konsekwentnie tym samym pojęciem "przyłącza", zwłaszcza że jest ono zdefiniowane w przepisach wykonawczych do prawa energetycznego. Z drugiej strony w myśl prawa energetycznego na OSD i OSP ciąży obowiązek zapewnienia realizacji i finansowania budowy i rozbudowy sieci, w tym na potrzeby przyłączania podmiotów o to się ubiegających, a zatem przenoszenie tych kosztów na inwestora może przeczyć powyższemu wymogowi.

Sporów pomiędzy inwestorami i OSD na tle kosztów przyłączeń w przeszłości nie brakowało. Czego one według pani wiedzy głównie dotyczyły?

- Najbardziej chyba nagłośniony spór w tym obszarze dotyczył wysokości opłaty przyłączeniowej ustalonej przez PGE Dystrybucja na rzecz inwestora z branży wiatrowej właśnie w kontekście wątpliwości, czy kosztami rozbudowy sieci pod kątem przyłączenia OZE powinien być obciążony inwestor czy też nie. Diametralnie odmienne stanowiska przedsiębiorstw, regulatora oraz poszczególnych instancji sądowych pokazały, jak bardzo ocenna jest to kwestia. W momencie, kiedy wykładnia literalna nie rozstrzyga sporu, sięgnięcie po wykładnię tzw. celowościową otwiera pole do nieograniczonej dyskusji, bo każdy inaczej postrzega zasadność obciążenia kosztami jednej czy drugiej strony.

Czy zatem w związku z tymi kontrowersjami, zaproponowanym w projekcie ustawy o OZE art. 36 , a korzystając z prac nad trójpakiem energetycznym nie należałoby w końcu przesądzić kto i jakie koszty przyłączenia OZE do sieci ponosi?

- Prace nad nowymi rozwiązaniami systemowymi wręcz wymuszają uporządkowanie tych kwestii - zauważmy przy tym, że to dotyczy nie tylko OZE ale i źródeł konwencjonalnych, w tym kogeneracji. Niestety, brzmienie lipcowego projektu ustawy o OZE, czytane równolegle z grudniowym projektem prawa energetycznego, wprowadza do już nieczytelnej siatki pojęciowej nowe elementy - projekt ustawy OZE mówi bowiem o "nakładach inwestycyjnych ponoszonych w związku z przyłączeniem" i te, uwzględnione w taryfie OSP, podlegać mają redystrybucji na rzecz OSD, a projekt prawa energetycznego w kontekście opłaty przyłączeniowej dalej odwołuje się do niezdefiniowanych "nakładów poniesionych na realizację przyłączenia". Zaproponowane rozwiązanie polegające na uwzględnieniu w taryfie OSP nakładów na przyłączanie OZE wymaga na pewno bardzo starannego opracowania w celu uniknięcia nadużyć w postaci przerzucania do taryfy OSP kosztów standardowej rozbudowy sieci dystrybucyjnej.

WNP